Bezienswaardigheden en bijzondere plekken langs de 43 km lange Berlijnse muur

Op zoek naar sporen van de Duitse tweedeling in Berlijn

Van de 43 km lange Berlijnse Muur zijn nog slechts enkele korte stukjes bewaard gebleven. De rest is door muurspechten gesloopt. In de stad laat een dubbele rij steentjes in de straat zien waar de Muur ooit liep. Het niemandsland dat ooit Oost- en West scheidde, is in rap tempo volgebouwd en winkels en straten zijn gemoderniseerd. Niettemin zijn nog volop sporen van de tweedeling te vinden. Juist daarom is Berlijn een interessante en unieke stad en ideaal voor een unieke stedentrip.
Checkpoint Charlie in Berlijn
Checkpoint Charlie aan de Friedrichstrasse in Berlijn

Checkpoint Charlie

Alpha, Bravo en Charlie

Checkpoint Charlie was de derde grenspost met de DDR. Alpha lag bij Helmstedt tussen de Bondsrepubliek Duitsland (BRD) en de DDR, Bravo was de doorgangspost tussen de DDR en West-Berlijn en Charlie op de Friedrichsstrasse was tenslotte de doorgang tussen Oost- en West Berlijn.
Checkpoint Charlie is tevens de bekendste grenspost van de Muur. In oktober 1961 stonden Amerikaanse en Sovjet tanks hier lijnrecht tegenover elkaar. Op straat staat een reproductie van de wachtpost (het echte huisje staat in het museum). Opvallend is ook het kunstwerk van de Amerikaanse en Russische soldaat. In de omgeving kun je ook het museum Haus am Checkpoint Charlie over ontsnappingsverhalen bezoeken en ook de Muur aan de Niederkirchnerstrasse zien, een overgebleven stuk Berlijnse Muur met graffiti. (U-Bahn Kochstrasse).
De Berlijnse muur, kort na de val van de muur in 1989
De Berlijnse Muur. Kort na de val van de DDR in 1989

Resten van de Muur

De Muur aan de Bernauerstrasse

De haat tegen de Berlijnse Muur was zo groot dat grote delen direct na de val van de DDR zijn gesloopt. Brokstukken werden als souvenir verkocht of verdwenen naar de stort. Overigens werd de Muur door het Oostduitse regime Antifaschistischer Schutzwall genoemd; verdedigingswal tegen het fascisme.

Een origineel stuk Muur, compleet met niemandsland, wachttoren en een tweede (lagere) muur aan de Oost-Duitse zijde staat in de Bernauerstrasse. Het geeft een indruk van de grimmige grenslijn. Hier stonden huizen in het Oosten, de stoep voor de deur was het vrije Westen. Direkt na de bouw van de Muur sprongen mensen in blinde paniek uit de ramen om te ontsnappen. Andere ontsnappingsverhalen zijn die van de man die met een buldozer de grens overreed of de treinnmachinist die met familie en passagiers plots bij de grens doorreed, de vrijheid tegemoet. Niet alle ontsnappingspogingen waren succesvol. Velen stierven bij hun poging. Een monument aan de Bernauerstrasse herinnert aan de slachtoffers.

Gedenkstätte Berliner Mauerbau

Een aantal panelen met foto's en tekst over de bouw van de muur geeft een duidelijk overzicht van de bouw van de Muur. De voorkant van de Versöhnungskirche stond precies in de Todesstreife en werd opgeblazen. Op die plaats is nu en eenvoudige kapel gebouwd. Van de kerkhoven die juist op deze plaats lagen werden kisten opgegraven en verplaatst. Overburen, bij wie je van uit je eigen raam naar binnen kon kijken, waren plotseling onbereikbaar. Aan de Bernauerstraße is een documentatiecentrum gevestigd. Te bereiken met de tram, via S-Bahn Nordbahnhof of U-Bahn Bernauer Str. Meer informatie

East-Side Gallery langs rivier de Spree
East-Side Gallery langs rivier de Spree

East Side Gallery

Langs het water van rivier de Spree, tegenover het Ostbahnhof, is met 1300 meter het langste bewaard gebleven stuk Muur. Op de muur zijn enkele bijzondere fresco's aangebracht, door kunstenaars van over de hele wereld. Opvallende schildering is die van de Bruderkuss, de kus van DDR leider Honecker en Sovjet staatshoofd Breznjev. Mühlenstrasse, vlakbij het Ostbahnhof

Bornholmer Strasse

Het checkpoint aan de Bornholmer Strasse was een van de 7 grensovergangen tussen Oost en West Berlijn. In de avond van 9 november 1989 vond hier bij de Bornholmer Brücke een geweldloze revolutie plaats. De verandering moet in de lucht hebben gehangen, want met duizenden waren ze al zingend en schreeuwend op de brug bijeen gekomen. Plots het bericht: 'om de uittocht van DDR burgers via Tsjechoslowakije tegen te gaan, staat het Zentral Komitee toe dat de Kameraden permanent naar het Westen mogen'. Verwarring bij de grenswachten. Blijdschap bij de mensen op de brug die met z'n tienduizenden als eersten de grens over steken- terwijl die enkle uren eerder nog hermetisch was afgesloten. De val van de Muur was een feit! De herdenking van de val van de Muur in 2009 werd dan ook op deze historische plaats gevierd.

Bahnhof Friedrichsstrasse

Der Tränenpalast

Station Friedrichsstrasse is tegenwoordig een modern station. Niets herinnerd meer aan het verleden. Tot 1989 stopten hier alle treinen; bezoekers aan het Oosten werden hier uitgebreid gecontroleerd. Familie in het Oosten nam hier huilend afscheid van hun bezoek: Oost Duitsers mochten de grens niet over.
Een brokstuk van de Berlijnse Muur

Muurjargon - typische woorden uit de tijd van de Muur

Mauerspechte - Toeristen en handelaren die stukken van de muur afbikten als souvenir. Brokstukken met grafitti waren het meest populair.
Ostalgie - Nostalgie naar de tijd van de DDR.
Trabi - De Trabant was ooit vrijwel de enige auto in de DDR. Nu helemaal hip dankzij z'n prijs en retro look.
Overblijfselen van het oude Berlijn
Het oude Berlijn

Teufelsberg

De puinbergen van Berlijn

Bij het horen van deze naam zou je bijna gaan denken dat er bergen zijn in Berlijn. Niets is minder waar. De Teufelsberg (in de volksmond ook wel Monte Klamotte) en andere puinbergen zijn een erfenis uit de Tweede Wereldoorlog. Er was zoveel puin (en West-Berlijn kon er nergens mee heen) dat besloten werd alles op een grote hoop te gooien en er een heuvel van te maken. De Teufelsberg is de hoogste berg van allemaal en is maar liefst 115 meter hoog. Elders in de stad zijn ook bunker- en puinbergen te vinden zoals de Oderbruchkippe in Prenzlauerberg en Volkspark Humboldthain aan de Brunnenstrasse.
Berliner Mauer Radweg
Fietsen langs de Berlijnse Muur

Berliner Mauer Radweg

Fietsen langs het ijzeren gordijn

Langs de voormalige muur is een fietsroute uitgezet, de Berliner Mauer Radweg. De route is d.m.v. bordjes aangegeven. Omdat er lang niet overal fiestapden zijn en de route door een zeer uiteenlopend gebied loopt, is een fietskaart aan te bevelen.

Tropische Eilanden

Slapen op het strand

Een enorme hal van wel 104 meter hoog, ooit gebouwd als opslagplaats voor Zeppelins, is nu omgetoverd tot een tropisch paradijs. Het relax-oord omvat watervallen, lagunes en natuurlijk tropische planten. Het Tropical Island Resort is te vinden in het plaatsje Krausnick, zo'n 60km onder Berlijn.

Grenswachters van de voormalige DDR inspecteren de Muur in Berlijn

8 verschillende muren

De Berlijnse muur is welliswaar bijzonder, maar niet uniek. Nog steeds worden overal ter wereld 'IJzeren Gordijnen' gebruikt om grenzen dicht te houden. Maar ondanks bewaking, wachttorens, schijnwerpers en een gevaarlijke strook niemandsland heeft de Berlijnse Muur wel laten zien dat er altijd vindingrijke mensen zijn die op een of andere manier de grens weten over te steken.
Foto rechts: Oost-Duitse grenswachten inspecteren de Muur in Berlijn. Op de voorgrond de lege strook niemandsland. De foto is begin jaren '80 gemaakt.

1. Berlijnse Muur / IJzeren Gordijn

Lengte IJzeren Gordijn: 155 km waarvan 43 km de stad in oost en west deelde
Hoogte: 3,6 meter plus een strook niemandsland van ca. 100 meter breed
Bouwjaar: 13 augustus 1961 (val van de Berlijnse muur: 9 november 1989)

2. Muur tussen Noord-en Zuid Korea

De gedemilitariseerde zone tussen noord en zuid Korea wordt bewaakt door 1 miljoen militairen. De 250 km lange grens heeft maar 1 overgang en formeel bevinden beide landen zich nog steeds in staat van oorlog. De huidige grens loopt over de frontlinie van 1953.

3. Veiligheidsmuur Israel en Pallestijnse gebieden

Volgens het Internationaal Gerechtshof in Den Haag is de 8 meter hoge muur illegaal. Toch gaat Israel door met de bouw. De muur loopt niet over de bestandslijn van 1967, maar doorsnijdt ook Palestijns gebied met alle gevolgen voor de plaatselijk bevolking.

4. De Amerikaans- Mexicaanse grens

Ieder jaar komen honderden gelukszoekers om het leven wanneer ze de streng bewaakte grens tussen Mexico en de VS proberen te passeren. Sommigen bouwen tunnels, anderen proberen over de hekken heen te klimmen of proberen de muur te ontwijken door via de gevaarlijke woestijn te lopen.

5. De Chinese Muur

Lengte: Meer dan 7500 km (en nog steeds worden er nieuwe delen gevonden)
Hoogte: ca. 8 meter
Bouwjaar: 3e eeuw voor Chr.

6.De Muur van Hadrianus

De Romeinse keizer Hadrianus bouwde deze muur in Engeland om de wilden uit Schotland tegen te houden. NA de val van het Romeinse rijk raakte de muur in verval - maar nog steeds zijn er delen van terug te vinden in het landschap.

7. De Muur van Geraardsbergen

Deze muur is een steile kasseiweg in de Ronde van Vlaanderen. Een andere bekende muur uit de sportwereld is natuurlijk 'het muurtje' bij het voetballen.

8. De Febo muur

Sinds de jaren '40 een begrip toen de Febo op het Stadionplein in Amsterdam snacks uit de muur begon te verkopen.

blog comments powered by Disqus

Hotels Berlijn
Museumgids Berlijn
Het IJzeren Gordijn deelde decenia lang Oost en West Berlijn

De Berlijnse Muur

Het IJzeren gordijn tussen Oost en West Duitsland

Tijdens de koude oorlog bouwde de DDR (Oost-Duitsland) een enorm hek met wachttorens en mijnenvelden langs de gehele landsgrens om te voorkomen dat haar inwoners van Oost naar West Duitsland zouden kunnen vluchten. Het IJzeren gordijn, ofwel de Muur, heeft van de bouw in 1969 tot aan de val in 1989 stand gehouden. Slechts een enkeling wist -vaak op spectaculaire wijze- over de Muur te komen en zo West Duitser te worden. Tegenwoordig is de muur grotendeels gesloopt. Slechts op enkele plaatsen is er nog een stukje van te zien.
Plaatsen langs de Berlijnse Muur »